DİSK/Genel-İş Araştırma Dairesinin (Emar) hazırladığı “Genç Emeği Raporu”na göre her 4 Gençten 1’i Ne Eğitimde Ne İstihdamda yer alıyor.

DİSK/Genel-İş Araştırma Dairesi’nin (emar) hazırladığı “Türkiye’de Genç İstihdamı Raporu”na göre 10 gençten 6’sı istihdama dahil olamıyor.

Türkiye’deki gençlerin çalışma hayatındaki durumu, işsizlik sorunu, güvencesiz çalışma koşulları, yoksulluk ve sendikalaşma durumunun incelendiği rapora göre kayıtdışı istihdam dahil edildiğinde genç işçilerin yalnızca yüzde 3,8’i sendika üyesi.

DİSK/Genel-İş Araştırma Dairesi’nin hazırladığı Genç Emeği Raporu’nda çalışma hayatında gençlerin durumu analiz ediliyor. emar’ın araştırmasına göre ne eğitimde ne istihdamdaki gençlerin (NEET- Not in Education, Employment, or Training) sayısı giderek büyüyor, her 4 gençten 1’i NEET.

Rapora göre meslek lisesi mezunları, üniversite mezunlarından daha çok istihdam olanağı buluyor. Resmi işsizlik oranı ile geniş tanımlı işsizlik oranı arasındaki farka değinilen raporda gençlerde sendikalaşma oranlarının da yüzde 3,8’e kadar düştüğü belirtildi.

Her 10 Gençten 6’sı İstihdama Katılamıyor

Verilere göre, Türkiye’de 15-24 yaş aralığındaki genç nüfusun yalnızca yüzde 40,3’ü istihdamdadır. Cinsiyete göre bakıldığında ise genç erkeklerde istihdam oranı yüzde 53’ken bu oran kadınlarda yalnızca yüzde 26,7’dir.

Bakım emeğinin kadınların üzerine yüklenmesi, eğitimden istihdama geçişte yaşanan ayrımcılık, güvenceli iş olanaklarının yetersizliği ve toplumsal cinsiyet eşitsizliği genç kadınların istihdama katılımını doğrudan etkiliyor.

Geniş Tanımlı Genç İşsizliği Yüzde 38,3

TÜİK verilerine göre gençlerde 2025 yılında dar tanımlı işsiz sayısı 840 bine ulaşmış durumda. Ancak işsizlik, yalnızca aktif olarak iş arayan ve çalışmaya hazır olan gençlerle sınırlı değildir.

Geniş tanımlı olarak değerlendirildiğinde zamana bağlı eksik istihdam edilenler, çalışmaya hazır olduğu halde iş aramayanlar ve potansiyel işgücü de dikkate alındığında, genç işsizliğinin gerçek boyutu çok daha ağır. 15-24 yaş grubunda geniş tanımlı işsiz sayısı 2 milyon 534 bine ulaştı. Dar tanımlı genç işsizliği oranı yüzde 15,3 iken, geniş tanımlı genç işsizliği oranı yüzde 38,3 olarak tespit edilmiş durumda.

Avrupa Ülkelerinde En Yüksek NEET Oranı Türkiye’de

“15-24 yaş grubunda 2 milyon 684 bin genç ne eğitimde ne de istihdamda (NEET). Bu gençlerin toplam genç nüfus içindeki oranı yüzde 23,3’tür. Başka bir ifadeyle, her 4 gençten yaklaşık biri ne eğitimine devam etmekte ne de istihdamda yer alıyor. Cinsiyete göre bakıldığında tablo daha da çarpıcı hale geliyor. 15-24 yaş grubunda ne eğitimde ne istihdamda olan erkeklerin oranı 969 binle yüzde 16,3. Kadınlarda ise bu oran 1 milyon 715 binle yüzde 30,9’a yükseliyor.

Buna göre genç kadınlarda NEET oranı, genç erkeklerin neredeyse iki katıdır. Türkiye, Avrupa ülkeleri içinde NEET oranı en yüksek ülke konumunda yer alıyor. NEET oranının AB üyesi ülkelerde ortalaması yüzde 9 iken Türkiye’de bu oran yüzde 20’nin üzerinde seyretmekte.

En Yüksek İşsizlik Oranı Üniversite Mezunlarında

TÜİK’in 2025 yılı verilerine göre 15-24 yaş grubunda işsizlik oranı en yüksek eğitim grubu yükseköğretim mezunlarında. Üniversite mezunu gençlerde işsizlik oranı yüzde 23,5.

Üniversite mezunu genç sayısında her geçen yıl artan sayıyla birlikte yükseköğretim mezunu yaklaşık her 4 gençten biri işsiz.

Meslek lisesi mezunlarında işsizlik oranının yüzde 13,1’le yükseköğretim mezunlarının altında kalması ise teknik ve mesleki becerilerin istihdama geçişte belirli bir avantaj sağladığını gösterdiği belirtiliyor.

Üniversite Mezunlarının İşe Erişimi Sınırlı Kalıyor

Rapora göre Türkiye’de yükseköğretimin niceliksel olarak büyümesine karşın, gençlerin mezuniyet sonrası niteliklerine uygun, güvenceli ve insanca çalışabilecekleri işlere erişimi sınırlı kalıyor. Üniversite mezunu genç işsizliğinin yüksekliği, hükümetin “her şehre bir üniversite” politikasının ne büyük boyutta bir yapısal sorunlar getirdiğini ortaya koyduğu ifade edildi.

Gençlerde Gerçek Sendikalaşma Oranı Yüzde 3,8

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın 2026 Ocak verilerine göre 15-24 yaş grubunda toplam 1 milyon 953 bin 538 kayıtlı işçi bulunmaktadır. Bu işçilerin yalnızca 124 bin 105’i sendika üyesidir. Buna göre genç işçilerin resmi sendikalaşma oranı ise yüzde 6,3. Ancak resmi sendikalaşma oranının, genç işçilerin gerçek örgütsüzlük düzeyini tam olarak yansıtmadığı ifade edilen raporda Kayıt dışı istihdam dahil edildiğinde 15-24 yaş grubunda işçi sayısının 3 milyon 301 bin 538’e yükselmekte olduğu belirtildi.

Bu durumda genç işçilerin sendikalaşma oranı yüzde 3,8’e düşüyor. Kadınlarda bu oran yüzde 3,2, erkeklerde yüzde 4 düzeyinde kalıyor. İşkollarına göre incelendiğinde kamudaki işyerlerinde örgütlenme oranlarının daha yüksek olduğu görülürken; ‘Konaklama ve eğlence işleri’, ‘inşaat’, ‘iletişim’ işkollarında örgütlenme oranları yüzde 3’ün altında kalmakta.

Sendikal Örgütlenmenin Önündeki Yasal Ve Fiili Engeller Kaldırılmalıdır

DİSK/Genel-İş Sendikası genç istihdamına ilişkin politika önerilerini şöyle sıraladı:

* Genç istihdamını artıracak kamusal yatırımlar hayata geçirilmeli, gençlerin güvenceli ve düzenli işlere erişimi sağlanmalıdır.

* Genç kadınların istihdama katılımını artırmak için ücretsiz, nitelikli ve yaygın kamusal bakım hizmetleri geliştirilmeli; toplumsal cinsiyet eşitliğine dayalı istihdam politikaları uygulanmalıdır.

* Gençlerin eğitimden kopmasını önleyecek sosyal destek mekanizmaları güçlendirilmeli; eğitimden istihdama geçiş süreci kamu istihdamını artıracak yeniden düzenlenmelidir.

*Üniversitelerin ve mesleki eğitimin niceliği değil niteliği artırılmalı; gençlerin mezuniyet sonrasında güvenceli ve niteliklerine uygun işlere erişimi sağlanmalıdır.

* Gençlerin ucuz ve geçici işgücü olarak görülmesine son verilmeli; staj, çıraklık, kısmi süreli çalışma ve geçici istihdam uygulamaları genç emeğini güvencesizleştiren araçlar olmaktan çıkarılmalıdır.

* Kayıt dışı genç istihdamıyla etkin mücadele edilmeli; tüm genç işçiler sosyal güvenlik kapsamına alınmalıdır.

*Genç işçilerin sendikal haklarını özgürce kullanabilmesi için sendikal örgütlenmenin önündeki yasal ve fiili engeller kaldırılmalıdır.

*Gençlerin insanca yaşayabileceği, güvenceli çalışabileceği ve sendikal haklarını özgürce kullanabileceği bir çalışma yaşamı için emekten yana, kamucu ve eşitlikçi politikalar hayata geçirilmelidir.